Lekcja 2: Jak funkcjonuje mózg człowieka?

🧠 Zrozumienie funkcjonowania mózgu jest kluczowe do pojęcia demencji i zaburzeń percepcyjnych. Mózg odpowiada za odbiór i interpretację bodźców zewnętrznych, co ma bezpośredni wpływ na nasze zachowanie i postrzeganie rzeczywistości.

Porównanie z rozwojem dziecka

👶 Rozwój percepcji u dzieci:

Dzieci uczą się zasad funkcjonowania świata stopniowo po narodzinach.
Jean Piaget: Znany psycholog rozwoju, który badał, jak dzieci w różnych etapach życia postrzegają świat.

Kluczowe pojęcia w rozwoju percepcji:

Stałość obiektu: Na pewnym etapie rozwoju dziecko nie rozumie, że przedmioty są stałe. Dla niego istnieje tylko to, co widzi.
- Przykład: Jeśli przedmiot zostanie ukryty za drzwiami, dziecko myśli, że przestał istnieć, ponieważ go nie widzi i nie może dotknąć.
Stałość miejsca: Dziecko musi nauczyć się, że przedmioty istnieją niezależnie od tego, czy są widoczne, i że mogą być w różnych miejscach.
- Przykład: Jeśli schowamy przedmiot pod poduszką trzy razy, a następnie ukryjemy go za drzwiami, dziecko najpierw poszuka go pod poduszką, ponieważ spodziewa się, że tam właśnie będzie.

Test na stałość miejsca:

Schowaj przedmiot przed dzieckiem w jednym miejscu kilka razy.
Następnie ukryj go w innym miejscu.
Obserwuj, jak dziecko reaguje i gdzie najpierw szuka przedmiotu.

Historia Ani: Wyobrażenie innego świata

📖 Przykład:

Wyobraźmy sobie bajkowy świat, w którym nie obowiązują zasady stałości miejsc ani przedmiotów. Ania mieszka w takim miasteczku, gdzie codziennie budzi się w innym miejscu, a jej bliscy i przyjaciele są zawsze gdzie indziej. To powoduje chaos i lęk, ponieważ brak stałości i przewidywalności przynosi dużo stresu.

Podobnie jak dziecko, które dopiero uczy się zasad funkcjonowania świata, Ania czuje się zagubiona i przestraszona, dopóki nie pozna pewnych reguł.

Zrozumienie demencji przez pryzmat tej historii

🔍 Zastosowanie w zrozumieniu demencji:

Pacjenci z demencją mogą czuć się tak, jakby codziennie budzili się w nowym, obcym miejscu.
Mogą mieć wrażenie, że ich dom nie jest ich domem, a bliscy są nieznajomymi.
To powoduje lęk i poczucie zagrożenia, ponieważ ich mózg nie potrafi prawidłowo zinterpretować otoczenia.

Mechanizm lęku

🤔 Dlaczego osoby z demencją czują się zagrożone?

Wszystkie bodźce percepcyjne (dźwięki, obrazy, dotyk) mogą być dla nich zupełnie inne niż te, które znają.
Kiedy mózg nie rozpoznaje znanych bodźców, pojawia się poczucie zagrożenia.

Mechanizm napędzania lęku

🔄 Jak działa mechanizm lęku?

Osoby z demencją mogą wpaść w pętlę lękową, gdzie ich lęk napędza sam siebie.
Przykład zdrowego człowieka: Załóżmy, że jako 6-letnie dziecko zostało pogryzione przez psa. Od tego czasu unika wszystkich psów, co wzmacnia jego lęk. Jako dorosły, boi się psów tak bardzo, że unika nawet sąsiada z psem.
Lęk napędza się, gdy nie ma możliwości oswojenia się z sytuacją i zobaczenia, że nie wszystkie psy są agresywne.
Osoba zaczyna bać się samego strachu przed lękiem, co prowadzi do dalszego unikania i wzmacniania lęku.

Ilustracja działania mózgu

🔍 Przykłady ilustrujące działanie mózgu:

💠 Złudzenie Rubina:

▶ Jest to obraz, który może być postrzegany na dwa różne sposoby: jako dwa profile twarzy lub jako wazon.

▶ To złudzenie pokazuje, jak nasz mózg potrafi interpretować te same bodźce na różne sposoby w zależności od kontekstu.

💠 Moja żona i teściowa:

▶ To znane złudzenie optyczne, które przedstawia dwie różne kobiety w jednym obrazie: młodą kobietę i starszą panią.

▶ To złudzenie podkreśla, jak nasz mózg może zmieniać interpretację obrazu w zależności od tego, na co zwróci uwagę.

💠 Tekst z pozamienianymi literkami:

▶ Przykład tekstu, w którym litery w środku słów są pomieszane, ale pierwsza i ostatnia litera są na swoim miejscu: “Txaet z pzoamnieaiynmi lietkrmai.”

▶ Mimo że litery są pomieszane, jesteśmy w stanie odczytać tekst bez większych trudności, ponieważ nasz mózg działa na zasadzie symboliki i jest w stanie rozpoznać wzorce.

Umysły osób z demencją

🧠 Jak mózg osób z demencją przekształca rzeczywistość:

Umysły osób, które mają zwyrodnienia neuronalne i zaburzoną percepcję, mogą “dorabiać” różne obrazy do rzeczywistości.
Przykład z dzieciństwa: Po obejrzeniu horroru, miejsce, gdzie wisi kurtka, może wydawać się potworem – to nasza wyobraźnia.
Złudzenie polega na tym, że mózg wyobraża sobie coś zupełnie innego niż jest w rzeczywistości.

👵 Przykłady u osób z demencją:

Osoby chore na demencję mogą tracić zdolność rozpoznawania rzeczywistości i interpretują ją według swoich wyobrażeń.
Przykład: Starsza osoba może pomyśleć, że jej bliscy to nieznajomi lub że obca osoba jest złodziejem, ponieważ widziała kiedyś film, w którym złodziej wyglądał podobnie.
Mogą też myśleć, że dźwięki są groźne, co prowadzi do ucieczki.
Pacjent może interpretować rzeczywistość tak, że np. teraz jest czas na wyjście do pracy lub na zakupy, nawet jeśli jest środek nocy.