Lekcja 4: Stadia choroby demencji.

Stadia choroby demencji

Demencja rozwija się w trzech zasadniczych stadiach. Każde z nich charakteryzuje się specyficznymi objawami i trwa różnie w zależności od osoby. Poniżej omówimy te stadia, aby lepiej zrozumieć, jakie zmiany zachodzą u chorego i jak najlepiej można mu pomóc.

---

1. Pierwsze stadium: Wczesna demencja (2-5 lat)

🕒 Czas trwania:

• Średnio od 2 do 5 lat, choć może trwać dłużej w niektórych przypadkach.

🔍 Objawy:

• Zapominanie:
  • Zapominanie o bieżących sprawach, takich jak miejsce położenia przedmiotów czy wizyty u lekarza.
  • Przykład: Chory może zapomnieć, gdzie położył klucze lub portfel, a także zapomnieć o umówionej wizycie u lekarza.
• Trudności w nauce nowych rzeczy:
  • Proces uczenia się nowych umiejętności staje się dłuższy i bardziej skomplikowany, a chory może tracić chęć do nauki.
  • Przykład: Chory może potrzebować więcej czasu na naukę obsługi nowego urządzenia kuchennego lub nowej technologii.
• Apatia:
  • Może, ale nie musi, wystąpić. Osoby w tym stadium mogą wykazywać mniejszą inicjatywę do podejmowania działań.
• Inicjowanie kontaktu:
  • Chory sam inicjuje rozmowy, choć może zapominać słów.
  • Przykład: Osoba może podejść do Ciebie i rozpocząć rozmowę, ale w trakcie rozmowy może mieć trudności ze znalezieniem odpowiednich słów.
• Powtarzanie historii:
  • Często opowiada te same historie wielokrotnie, zwłaszcza te z dzieciństwa lub z okresu pracy.
  • Przykład: Chory może opowiadać o swoich doświadczeniach z młodości lub z czasów wojennych, nie zdając sobie sprawy, że robi to po raz kolejny.

🧠 Jak reagować:

• Podpowiedzi:
  • Delikatnie podpowiadaj słowa, jeśli chory nie może sobie przypomnieć.
  • Przykład: Gdy chory nie może znaleźć słowa “klucz”, możesz delikatnie zasugerować: “Czy chodzi Ci o przedmiot, którym otwieramy drzwi?”
• Cierpliwość:
  • Pozwól choremu samodzielnie przypomnieć sobie słowa, co ćwiczy jego umysł.
  • Przykład: Daj choremu czas na przypomnienie sobie słowa, nie przerywając i nie pośpieszając go.

---

2. Drugie stadium: Średnia demencja

🕒 Czas trwania:

• Od 2 do 12 lat.

🔍 Objawy:

• Głębsze zapominanie:
  • Mieszanie wątków i faktów, np. mylenie liczby dzieci w rodzinie.
  • Przykład: Chory może zapomnieć, ile dzieci mają jego dzieci, i mówić, że każde z nich ma jedno dziecko, choć to nieprawda.
• Niechęć do zmian:
  • Obawy przed nowymi miejscami i sytuacjami.
  • Przykład: Chory może odmawiać wyjścia z domu do nowego miejsca, np. do nowego lekarza, ze względu na lęk przed nieznanym.
• Unikanie towarzystwa:
  • Chory może czuć się odtrącony, co prowadzi do izolacji.
  • Przykład: Chory może unikać rodzinnych spotkań, ponieważ czuje się niezrozumiany lub odtrącony.
• Zaniedbywanie higieny:
  • Zapominanie o codziennych czynnościach higienicznych.
  • Przykład: Chory może zapominać o myciu rąk, kąpieli czy zmianie ubrań.
• Agresja:
  • Wynikająca z braku poczucia bezpieczeństwa.
  • Przykład: Chory może stać się agresywny, gdy czuje się zagrożony lub zdezorientowany.
• Objawy psychotyczne:
  • Dorabianie sobie sytuacji do rzeczywistości, np. widzenie opiekuna jako zagrożenie.
  • Przykład: Chory może widzieć w opiekunie osobę, która chce go skrzywdzić, i reagować agresywnie lub próbować uciekać.

🧠 Jak reagować:

• Uspokajanie:
  • Uspokajaj chorego, wyjaśniając sytuacje i przypominając o znajomych rzeczach.
  • Przykład: Powiedz: “Jesteśmy w Twoim domu, zobacz, tu są Twoje zdjęcia i ulubione przedmioty.”
• Lekarstwa:
  • Warto rozważyć konsultację z lekarzem w celu przepisania leków łagodzących objawy demencji.
  • Przykład: Leki mogą pomóc w redukcji agresji i lęku, poprawiając jakość życia chorego i jego otoczenia.

---

3. Trzecie stadium: Zaawansowana demencja

🕒 Czas trwania:

• Zwykle krótsze niż poprzednie stadia, często około 3 lat.

🔍 Objawy:

• Utrata samodzielności:
  • Chory traci zdolność do wykonywania codziennych czynności.
  • Przykład: Chory może potrzebować pomocy przy ubieraniu się, jedzeniu i myciu.
• Problemy z jedzeniem:
  • Trudności z przełykaniem, jedzenie płynnych lub miękkich pokarmów.
  • Przykład: Chory może mieć trudności z jedzeniem stałych pokarmów i preferować zupy czy przeciery.
• Dezorientacja:
  • Jedzenie niejadalnych rzeczy, np. mydła, ponieważ chory widzi je jako coś innego.
  • Przykład: Chory może pomylić mydło z ciastkiem i próbować je zjeść.
• Bełkotliwa mowa:
  • Chory mówi niezrozumiale, choć wydaje mu się, że mówi składnie.
  • Przykład: Chory może mówić słowa, które nie mają sensu, ale myśli, że prowadzi normalną rozmowę.
• Niezrozumienie mowy:
  • Lepiej reaguje na gesty i ton głosu niż na słowa.
  • Przykład: Chory lepiej reaguje na spokojne, życzliwe gesty i ton głosu niż na próby werbalnego wyjaśnienia sytuacji.
• Leżenie w łóżku:
  • Większość dnia spędza w łóżku, zapominając o dniach i nocy, a opieka nad higieną spoczywa w 100% na opiekunie.
  • Przykład: Chory może spędzać większość czasu w łóżku, a opiekun musi dbać o jego higienę i codzienne potrzeby.

🧠 Jak reagować:

• Gesty i ton głosu:
  • Używaj spokojnych i życzliwych gestów oraz tonu głosu.
  • Przykład: Wykonuj powolne, łagodne ruchy i mów cicho oraz uspokajająco.
• Opieka całodobowa:
  • Zadbaj o wszystkie potrzeby chorego, zapewniając mu jak największy komfort.
  • Przykład: Upewnij się, że chory ma wygodne i bezpieczne miejsce do leżenia oraz że jest regularnie karmiony i pielęgnowany.